 |
|
Για τον ηθοποιό, η τέχνη και η τεχνική της ηθοποιίας Μάικλ Τσέχοφ, «Για τον ηθοποιό, η τέχνη και η τεχνική της ηθοποιίας», εκδ, Μεταίχμιο, μτφρ. Καλλιόπη Πατέρα, Αθήνα 2007, σ.σ. 384.
Ο Μάικλ Αλεξάντροβιτς Τσέχοφ γεννήθηκε το 1891 στην Αγία Πετρούπολη. Σπούδασε στη Θεατρική Σχολή Σουβόριν, της Αγίας Πετρούπολης, όπου από πολύ νεαρή ηλικία ξεχώρισε για το ταλέντο του. Επί 16 χρόνια ήταν μέλος του Θεάτρου Τέχνης της Μόσχας, διαγράφοντας λαμπρή καριέρα. Περιόδευσε σε πολλές ευρωπαϊκής πόλεις ενώ έζησε για ένα διάστημα στις ΗΠΑ. Τον Οκτώβριο του 1936 ίδρυσε στο Ντάρτινγκτον Χολ, στην Αγγλία, τη δική του σχολή υποκριτικής όπου μετέδωσε την πολύχρονη εμπειρία του στην ενσάρκωση σημαντικών ρόλων. Αφιέρωσε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στο όραμά του για ένα Ιδανικό Θέατρο και τον Ιδανικό Ηθοποιό, μέσα από τη διδασκαλία και τη συγγραφή του. Πέθανε στις 30 Σεπτεμβρίου του 1955. Κάπως έτσι μπορεί κάποιος να περιγράψει με δύο λέξεις μια σημαντική καριέρα στο παγκόσμιο θεατρικό χώρο, σαν αυτή του Μάικλ Τσέχοφ. «Η βάση κάθε αληθινής τέχνης είναι η ικανότητά μας να ζούμε συνειδητά ή ασυνείδητα στον Κόσμο της Φαντασίας.» Αυτός πρέπει να είναι ο πυρήνας της θεώρησης του Τσέχοφ. Όπως λέει ο ίδιος, στο πρόλογό του: «Χρειάζομαι τη βοήθειά σου. Το δυσνόητο λόγω της φύσης του θέμα του βιβλίου απαιτεί όχι μόνο συγκεντρωμένο διάβασμα και βαθιά κατανόηση αλλά και συν-εργασία με το συγγραφέα. Γιατί αυτό που θα μπορούσε εύκολα να γίνει κατανοητό μέσω της προσωπικής επαφής και της αυτοψίας πρέπει αναγκαστικά να εξαρτηθεί αποκλειστικά από λόγια και διανοητικές συλλήψεις. Πολλά από τα ερωτήματα που μπορεί να γεννηθούν στη σκέψη σας κατά τη διάρκεια ή μετά το διάβασμα κάθε κεφαλαίου μπορούν να απαντηθούν καλύτερα μέσω της πρακτικής εφαρμογής των ασκήσεων που περιγράφονται στο βιβλίο. Δυστυχώς, δεν υπάρχει άλλος τρόπος συνεργασίας: Η τεχνική της υποκριτικής δεν μπορεί ποτέ να γίνει απόλυτα κατανοητή χωρίς την πρακτική εξάσκηση.» Από τον πρόλογο του Τσέχοφ γίνεται κατανοητή η μέθοδός του. Ο ηθοποιός και ο δάσκαλος συν-δημιουργούν εικόνες. Είτε αυτές γίνονται με την ομιλία, την εκφορά του λόγου, είτε γίνονται με την κίνηση του σώματος. Αυτές όμως οι εικόνες πλανώνται στο χώρο και βρίσκουν το θεατή, ο οποίος είναι συνδημιουργός άλλων εικόνων που κάνουν το μετακείμενο, μια μετάφραση του θεατρικού κειμένου, το οποίο, με τη σειρά του είναι μια μετάφραση του αρχικού, του λογοτεχνικού κειμένου. Όλα αυτά τα κείμενα συνυπάρχουν στο σύμπαν της διακειμενικότητας και δομούν το θεατρικό γαλαξία. «Το σώμα μας μπορεί να είναι είτε ο καλύτερος φίλος μας είτε ο καλύτερος εχθρός μας», λέει ο Τσέχοφ. Με αυτό τον τρόπο αδυνατεί να ξεχωρίσει το σώμα από την ψυχή, βλέποντας τον ηθοποιό-σώμα και τον ηθοποιό-ψυχή διαλεκτικά, σαν ένα ενιαίο σύνολο πάνω στο οποίο πρέπει να δράσει. Μετά από κάθε κεφάλαιο υπάρχουν ασκήσεις και μετά από αυτές μια σύνοψή τους. Ο αναγνώστης κάνει, όπως ένας ηθοποιός μια εξάσκηση (training) και ισοδυναμεί, όσο διαβάζει το βιβλίο, με τον ηθοποιό. Ο Τσέχοφ, λοιπόν, είναι παρόν, μέσα από τα κείμενά του και καθοδηγεί τον αναγνώστη, ο οποίος μπορεί, στο τέλος του βιβλίου να έχει μια άποψη για την ηθοποιία. Αυτό δε σημαίνει ότι έχει γίνει ηθοποιός, μπορεί και αυτό να συμβεί, αλλά είναι μια εξαιρετική περίπτωση, την οποία δεν τη λαμβάνουμε υπόψη μας παρά μόνο σα μια εξαίρεση στον κανόνα. Μπορεί όμως να έχει μια άποψη για το πώς θα μπορούσε κάποιος να ενσαρκώσει ένα ρόλο. Άρα θα είναι ένας υποψιασμένος θεατής που απαιτεί περισσότερα από τον ηθοποιό, σε ένα θίασο. Παρόλα αυτά, ο Τσέχοφ μένει στο θέατρο. Ανοίγει λίγο τα όρια του θεάτρου προς τις άλλες τέχνες, δεν αφήνει να μπει όλο το ποτάμι που αυτές κουβαλούν. Είναι κλασικός και σαν τέτοιος είναι ένας καταπληκτικός και αφοσιωμένος δάσκαλος. Αμφισβητεί τον αυστηρό κλασικισμό και σπέρνει το σπόρο της αμφισβήτησης από τον οποίο μπορεί να ξεπηδήσει η πρωτοπορία. Για αυτόν, τον επιπρόσθετο λόγο, είναι ακόμα πιο αναγκαίος για το αναγνώστη που θέλει να μάθει περισσότερα για το θέατρο και για τον ηθοποιό που θέλει να ερευνήσει τον εσωτερικό του κόσμο και να τον ξεπεράσει. Καλή η μετάφραση, η δομή του βιβλίου κλασική, όπως αρμόζει σε ένα κλασικό βιβλίο, το εξώφυλλο είναι σχεδιασμένο με αφαιρετικό τρόπο, βάζοντάς μας, από την εικόνα του και μόνο στο τσεχοφικό κόσμο της αναζήτησης του ολοκληρωμένου ηθοποιού και θεάτρου. Γιάννης Φραγκούλης ΓΙΑ ΤΟΝ ΗΘΟΠΟΙΟ, Η ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΗΘΟΠΟΙΙΑΣ |
Το www.theaterinfo.gr είναι ένα website αφιερωμένο στο θέατρο. Τα πάντα για το ελληνικό και το παγκόσμιο θέατρο, μια δημιουργία του www.internetinfo.gr.
INTERNETINFO © ΘΕΑΤΡΟ INFO.GR