Σαμία

H «Σαμία» του Μενάνδρου με πρωταγωνιστές τους Γιάννη Μόρτζο και Νίκο Βερλέκη και μουσική Διονύση Τσακνή εκανε πρεμιέρα την Παρασκευή 4 Ιουλίου στο θέατρο ΑΜΑΛΙΕΙΟΝ στο Μαρούσι ενώ θα ακολουθήσει περιοδεία σε όλη την Ελλάδα.

Η σκηνοθεσία είναι του Γιάννη Μόρτζου. Παίρνουν μέρος επίσης, στο ρόλο της Σαμίας η Γιούλη Ζήκου, ο Σπύρος Μπιμπίλας, ο Τάσος Πολυχρονόπουλος, ο Θοδωρής Προκοπίου και η Ανδρομάχη Παπαδοπούλου που είναι και βοηθός σκηνοθέτη. Τα σκηνικά, κοστούμια είναι της Λαμπρινής Καρδαρά, τις χοροχραφίες έχει κάνει η Καίη Χόλντεν και την δραματουργική επεξεργασία η Ελένη-Γεωργία Ζήκου. Την μετάφραση, την διασκευή στην σημερινή πραγματικότητα και την συμπλήρωση του σωζομένου έργου με στίχο εχει κάνει ο δημοσιογράφος-συγγραφέας Πάνος Τσίρος. Το έργο έχει ντυθεί μουσικά με νησιώτικα τραγούδια και πολλά άλλα καινούργια που έχει μελοποιήσει μοναδικά ο Διονύσης Τσακνής. Γενικά πρόκειται για μια παράσταση-πανηγύρι που δραματουργικά εχει στοιχεία από τον Καραγκιόζη, μουσικά τον θησαυρό της δημοτικής μας μουσικής και σαν...δώρο την πρόσκληση στον γάμο της Σαμίας όπου όλοι μαζί θα διασκεδάσουμε και θα χορέψουμε μαζί με τον Θίασο.

ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗ

Πριν από αρκετά χρόνια είχα επιχειρήσει με τη συνεργασία του φίλου μου Δημοσιογράφου – Μεταφραστή Πάνου Τσίρου να παρουσιάσω στο θεατρόφιλο κοινό της χώρας την «ΣΑΜΙΑ» του Μένανδρου. Τα προηγούμενα χρόνια είτε με το θέατρο Τέχνης και το δάσκαλό μου Κάρολο Κουν, είτε μόνος μου , είχα ασχοληθεί με τον αξεπέραστο Αριστοφάνη και μου είχε μείνει «απωθημένο» να παρουσιάσω Μένανδρο.Για διάφορους λόγους τότε (1989) η προσπάθεια αυτή έμεινε ανεφάρμοστη. Φέτος το καλοκαίρι όμως αποφάσισα την παλιά μου αυτή επιθυμία να την πραγματοποιήσω.Ο αγαπητός φίλος Πάνος Τσίρος πάλι κοντά μου με μια νέα Μετάφραση- Ελέυθερη Διασκευή πιο σύγχρονη και πιπεράτη έδειξε ενθουσιασμένος με τη νέα μου απόφαση και η συνεργασία μας έδεσε από την πρώτη στιγμή. Ο επίσης εκλεκτός φίλος και δημιουργός – Μουσικός παλιός συνεργάτης Διονύσης Τσακνής ενθουσιώδης όπως πάντα, μπήκε κι αυτός στην Ομάδα. Η αγαπημένη μου Λαμπρινή Καρδαρά με ζήλο και έμπνευση ανέλαβε το Σκηνικό Διάκοσμο και τα Ενδυματολογικά. Έχει μπει κι αυτή από χρόνια στο στενό κύκλο των συνεργατών μου.Η ευγενική και με πλούσια φαντασία Καίη Χόλντεν πάλι κοντά μου Χορογράφος Μοναδική.
Πάντα η Γιούλη Ζήκου αναλαμβάνει πέρα από τη συμμετοχή της ως Πρωταγωνίστρια-Ηθοποιός τη Δραματουργική Επεξεργασία-Ανάλυση του έργου που πρόκειται να παρουσιάσω και δίνει τη δική της σφραγίδα.
Τέλος με ένα εκλεκτό Επιτελείο Ηθοποιών φίλων στενών και συνεργατών μου από χρόνια η «Ομάδα» έσφιξε και πιστεύω ότι το αποτέλεσμα θα ικανοποιήσει.Ευχαριστώ το Νίκο Βερλέκη συνεργάτη και συμπρωταγωνιστή μου. Τον Τάσο Πολυχρονόπουλο, το Σπύρο Μπιμπίλα, τον Θοδωρή Προκοπίου και φυσικά την εκλεκτή μου φίλη και μαθήτρια Ανδρομάχη Παπαδοπούλου που συμμετέχει και ως ηθοποιός αλλά και ως Βοηθός μου.
Η προσπάθειά μου να ζωντανέψω τη «Σαμία» κρατήθηκε σε δυο αρχές. Πρώτα στην πιστότητα του κειμένου και δεύτερον στην αποφυγή να μιμηθούμε το συγγραφικό λόγο ή να φτιάξουμε ένα χαλαρό σκελετό στο κείμενο που λείπει. Έτσι λοιπόν είχαμε τη δυνατότητα να παίξουμε ελεύθερα, να τραγουδήσουμε και να χορέψουμε σαν Ηθοποιοί που με τα μέσα που διαθέτουμε να διασκεδάσουμε το κοινό μας. Στηριχτήκαμε στη Μουσική-Δημοτική παράδοση και χρησιμοποιούμε ερμηνευτικά και αισθητικά στοιχεία της Λαϊκής Κωμωδίας, της Φάρσας και του Καραγκιόζη.

Γιάννης Μόρτζος

ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΗ «ΣΑΜΙΑ» ΤΟΥ ΜΕΝΑΝΔΡΟΥ

Ο Μένανδρος γεννήθηκε στην Κηφισιά το 342 π.Χ. από εύπορη οικογένεια. Η πρώτη του κωμωδία παρουσιάστηκε το 322 π.Χ. και ως το θάνατό του το 292 π.Χ. ο Μένανδρος γράφει περίπου εκατό (100) έργα και αναδεικνύεται ο σπουδαιότερος εκπρόσωπος της Νέας Κωμωδίας.
Τα θέματα του καινούργιου αυτού θεατρικού είδους που εξελίχθηκε από την κωμωδία του Αριστοφάνη είναι απλά. Ιστορίες καθημερινές, περίπλοκες, όπου σχεδόν πάντα ως κεντρικό πυρήνα έχουν τον έρωτα, εμπόδια, ίντριγκες, έκθετα μωρά, αναγνωρίσεις, παντρειές, εταίρες, πονηροί δούλοι, φλύαροι και κουτσομπόληδες μάγειροι, νέοι ευγενικοί, επιπόλαια κορίτσια και γέροι γκρινιάρηδες είναι ο κόσμος της Νέας Κωμωδίας του Μένανδρου. Οι ήρωές του είναι στο βάθος καλόκαρδοι με ήθος και ευγένεια ψυχής. Την εποχή που γράφει ο Μένανδρος πραγματοποιείται η κοσμοκρατορία του Αλέξανδρου και ακολουθούν οι μεγάλοι πόλεμοι των διαδόχων του.
Η Νέα Κωμωδία δεν βωμολοχεί γιατί έχει απαγορευτεί με νόμο κι έτσι γίνεται αναπόφευκτα κοινωνική.
Ο ποιητής με μάτι ξάστερο και κοφτερό αναπαριστάνει την εποχή του με όσο ρεαλισμό επιτρέπουν οι συνθήκες δείχνοντας κατανόηση και επιείκεια για τα ανθρώπινα.
Ο μικροαστικός κόσμος της παρηκμασμένης Αθήνας ζει και κινείται στις κωμωδίες του. Πρόκειται για ανθρώπους που δεν λειτουργούν σαν πολίτες, - η ιδιότητα αυτή έχει πεθάνει μαζί με τους δημοκρατικούς θεσμούς- αλλά σαν νοικοκυραίοι που ενδιαφέρονται και βασανίζονται με τις καθημερινές δυσκολίες της ζωής και αδιαφορούν για τα σημαντικά γεγονότα της εποχής τους.

Η «Σαμία» είναι ένα από τα τέσσερα σωζόμενα σχεδόν σε ακέραιη μορφή έργα του Μένανδρου. Ο εύπορος Αθηναίος Δημέας ζει με την παλλακίδα του Χρυσίδα που είναι Σαμιώτισα και το θετό γιο του Μοσχίωνα. Γείτονας και φίλος του ο φτωχός Νικήρατος που έχει μια κόρη την Πλαγγόνα. Όταν αρχίζει το έργο ο Δημέας λείπει σε ταξίδι στο Πόντο. Στο μεταξύ έχουν συμβεί ορισμένα γεγονότα. Ο έρωτας των δυο νέων αν και κρυφός έχει σαν αποτέλεσμα τη γέννηση ενός μωρού.
Ένα μωρό όμως γεννάει ταυτόχρονα και η Χρυσίδα που πατέρας του είναι ο Δημέας. Το μωρό όμως πεθαίνει στη γέννα και ο Μοσχίωνας δίνει στη Χρυσίδα να αναθρέψει το δικό του μωρό που απέκτησε με την Πλαγγόνα κι έτσι το σκάνδαλο προσωρινά σκεπάζεται .Όταν γυρίζει από το ταξίδι ο Δημέας με το Νικήρατο ανακαλύπτει ότι το μωρό που έχει η
Χρυσίδα δεν είναι δικό του αλλά του γιου του Μοσχίωνα. Οργισμένος τότε διώχνει τη Χρυσίδα από το σπίτι του. Ο νέος προσπαθεί να εξηγήσει στον πατέρα του τι έχει συμβεί αλλά του κάκου. Ο Νικήρατος πάλι που στην αρχή κοροϊδεύει τον Δημέα για το πάθημά του και βρίζει τον Μοσχίωνα για την πράξη του ανακαλύπτει ότι το μωρό είναι της κόρης του Πλαγγόνας και του Μοσχίωνα. Ετσι το μπέρδεμα αρχίζει να ξετυλίγεται και όλα τελειώνουν με το γάμο των δυο νέων.

ΣΑΜΙΑ ΤΟΥ ΜΕΝΑΝΔΡΟΥ