ΘΕΑΤΡΟ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΘΕΑΤΡΙΚΑ ΕΡΓΑ

ΜΗΔΕΙΑ

ΜΗΔΕΙΑ - ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ

ΠΙΣΩ

Μήδεια

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ

Σε αυτό το δράμα κατ΄αρχήν προβάλλεται μια παιδοκτόνος που δεν είναι άλλη από την επώνυμη ηρωίδα. Είναι η γυναίκα του Ιάσονα, ο οποίος, σύμφωνα με τη μυθολογία, ήταν επικεφαλής της Αργοναυτικής εκστρατείας και, επιστρέφοντας, έφερε μαζί του την κόρη του βασιλιά της Κολχίδας, Αιήτη, η οποία ήταν ερωτευμένη μαζί του.

Το ζευγάρι φεύγει από τη θεσσαλική Ιωλκό, μαζί με τα παιδιά τους, και μεταναστεύουν στην Κόρινθο. Εκεί ο Ιάσονας ερωτεύεται την κόρη του βασιλιά της Κορίνθου και σκέφτεται να την παντρευτεί. Η Μήδεια προσπαθεί να μεταπείσει τον Ιάσονα να μην προχωρήσει σε αυτό το γάμο, αλλά και να αποτρέψει τον Κρέοντα στο να διώξει τα παιδιά της από την Κόρινθο. Για να εκδικηθεί τον Ιάσονα σκοτώνει τα παιδιά της φεύγει προς την Αθήνα με το βασιλιά αυτής της πόλης, το Αιγέα, ο οποίος ήταν περαστικός στην Κόρινθο.

Ο Ευριπίδης φτιάχνοντας αυτό το έργο θέλει να μιλήσει για το δράμα μιας πληγωμένης γυναίκας, η οποία θέλει να εκδικηθεί για τη ζημιά που της έκαναν, ζημιώνοντας, παράλληλα, και τον εαυτό της. Συγχρόνως ψυχογραφεί τη Μήδεια, σα μια προσωπικότητα, θεατρική και μυθολογική. Φαίνεται ότι τοποθετεί την αφήγησή του σε παλιότερη κοινωνική δομή, όπου η πατριαρχία έχει μόλις εγκατασταθεί και η μητριαρχία έχει αφήσει νωπά τα σημάδια της, η Μήδεια και γυναικείος χορός, η μεγάλη δύναμη της γυναίκας, η σχετική αδυναμία του άντρα, του Ιάσονα και, πολύ λιγότερο, του Κρέοντα, λόγω του ότι ήταν βασιλιάς, αυτό μαρτυρούν. Διώχνει έτσι αυτό το κακό από την κοινωνία στην οποία ζει, χωρίς, όμως, να το αποκλείει.

Η Μήδεια κερδίζει τη συμπάθεια του κοινού όσο κινείται σε ανθρώπινα επίπεδα. Τη γνώμη του κοινού και, κατ΄πέκταση του λαού, εκφράζει ο χορός ο οποίος απαρτίζεται από κορίτσια, τα οποία καταλαβαίνουν πιο εύκολα τη Μήδεια, λόγω του ότι έχουν το ίδιο φύλο, άρα μια καταδίκη τους εναντίον της, θα είναι μια σκληρή στάση, αποδίδοντας, τελικά, την απόλυτη δικαιοσύνη.

Τελικά, η Μήδεια θυσιάζει τέσσερις αθώους, προκειμένου να θεραπεύσει την εκδικητική της μανία, θυσιάζοντας μετά και τη δική της ζωή. Ο ποιητής αποδίδει αυτή την πράξη στον «από μηχανής θεό», ο οποίος το βολεύει για να διώξει τη Μήδεια, με ένα μαγικό τρόπο, για να μην καταλήξει σε μια εύκολη συναισθηματική φόρτιση και σε μια κραυγαλέα τραγωδία. Αφήνει έτσι ένα ανοιχτό τέλος (opera aperta) τόσο για τη Μήδεια όσο και για τον Ιάσονα, τους δύο κεντρικούς χαρακτήρες αυτής της τραγωδίας.

Με αυτό τον τρόπο η δραματουργία λειτουργεί κυρίως ηθικοπλαστικά, παίρνει μια υποθετική τραγική πράξη για να αποτρέψει να συμβεί κάτι τέτοιο στην κοινωνία της εποχής του. Φαίνεται ότι πέτυχε απόλυτα το στόχο του γιατί η Μήδεια από ένα μυθολογικό πρόσωπο, εντελώς φανταστικό, έχει γίνει σύμβολο και αναφερόμενο σε μεταγενέστερες και σύγχρονες αφηγήσεις, μία από τις πρώτες ύλες της αφήγησης σε άλλες τέχνες, σχεδόν σε όλη την παραστασιακή τέχνη, στη λογοτεχνία, στον κινηματογράφο, στο σύγχρονο θέατρο, στη ζωγραφική.

Κώστας Πετρόπουλος

ΕΥΡΙΠΙΔΗ ΜΗΔΕΙΑ - ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ