Η Φαλακρή Τραγουδίστρια
Τραγουδάει ακόμα, εν έτει 2006;
Η απορία αυτή με τριγύριζε από πέρσι που
πρωτοανέβηκε η παράσταση στο θέατρο Επί Κολωνώ, από τη θεατρική
ομάδα 90ο C. Το 1948, ο Ιονέσκο δοκιμάζει να μάθει αγγλικά.
Από τις θεότρελες φράσεις του βιβλίου του, που εκφράζουν «παραδεδομένες
αλήθειες», του γεννιέται η ιδέα να γράψει τη Φαλακρή Τραγουδίστρια.
Σκοπός του να προκαλέσει την κατάπληξη στο κοινό. Βρισκόμαστε
στην καρδιά του θεάτρου του παραλόγου.
Θέμα της «Φαλακρής Τραγουδίστριας», τα
κενά στην ανθρώπινη επικοινωνία, τα κενά της ύπαρξης που έχει
αφήσει πίσω του ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, η ανεπάρκεια της γλώσσας
που φτάνει μέχρι το ξεχαρβάλωμα. Η σκηνή είναι -όπως και σε
όλα τα έργα του Ιονέσκο- ένας χώρος που μπορεί να φιλοξενήσει
τα πάντα, με μια «κλειστή» διάθεση προς τον έξω κόσμο. Ο λόγος
που αναφέρω όλα αυτά τα δραματουργικά και ιστορικά στοιχεία
του έργου, είναι η αίσθηση που αποκόμισα, ότι ο σκηνοθέτης,
Δημήτρης Κομνηνός προσπάθησε σε μεγάλο βαθμό να μείνει πιστός
και να τα αποδώσει στο σήμερα.
Έτσι, βλέπουμε ένα μικροαστικό σαλόνι
του μεσοπολέμου, που ωστόσο στην μία πλευρά υπάρχει ένα μοντέρνο
έργο με άτακτα γλυπτά που μοιάζουν να αποσυντίθενται. Στο σαλονάκι
αυτό, βρίσκονται ο κύριος και η κυρία Σμιθ, σε όλο το μεγαλείο
του μικροαστισμού τους. Ο κύριος Σμιθ έχει μια παράξενη συσκευή
στο κεφάλι φτιάχνει τα μαλλιά του ή κουράρει το μυαλό του;
Όπως και να’χει είναι μια εικόνα παράξενη, άψογος υπαινιγμός
για την εντελώς παλαβή πραγματικότητα των ηρώων. Η υποκριτική
των Μαριάννα Λαμπίρη και Πέτρου Αποστολόπουλου, υποστηρίζει
ένα περίεργο, αγγλικής μικροαστικής φινέτσας ζευγάρι. Ή μήπως
τυπικής για την εποχή του; Το άλλο ζεύγος, ο κύριος και η κυρία
Μάρτιν (Άννα Πορφύρη και Γιώργος Κατινάς) έχει την ίδια αύρα,
ωστόσο, μέσα από το παίξιμό τους, η διαφορά στους χαρακτήρες
είναι φανερή. Όλοι μιλάνε χωρίς να λένε ουσιαστικά τίποτα και
όλοι κρύβουν μέσα τους μια τρέλα που θα την αφήσουν να εξελιχθεί
αργότερα, όταν το σαλονάκι θα μετατραπεί σε κάτι σαν τρελοκομείο.
Η πολύ καλή ερμηνεία της ατίθασης υπηρέτριας Χριστίνας Δενδρινού διαφέρει. Η υπηρέτρια είναι ένας πιο σύγχρονος χαρακτήρας,
έξω από την μικροαστική υποκρισία των υπολοίπων, έχει ερμηνευτεί
σαν λαϊκό ντόμπρο κορίτσι. Εμφανώς κυριαρχική και θρασύς, επιβάλλεται
και στους χαρακτήρες και στο κοινό.
Η μεγαλύτερη απόλαυση της παράστασης ωστόσο,
είναι ο πυροσβέστης Ερνέστος Βουτσίνος. Το γέλιο προκύπτει
ασυγκράτητο, καθώς ο πυροσβέστης αναστατώνει τους πάντες, θεατρικούς
χαρακτήρες και κοινό. Το σημαντικό στοιχείο στο γέλιο που προκαλεί,
είναι ακριβώς η πηγή του: το μπέρδεμα της γλώσσας, η απαξίωσή
της και η αδυναμία της να εκφράσει νοήματα και να προσφέρει
επικοινωνία μεταξύ των ανθρώπων. Είναι η αρχική σύλληψη του
Ιονέσκο και του θεάτρου του παραλόγου. Είναι λοιπόν, το σπαρταριστό
γέλιο του κοινού η απάντηση στο ερώτημα του τίτλου; Νομίζω
ναι, εφόσον γελάμε, ακριβώς με αυτό που ο Ιονέσκο ήθελε να
γελάμε. Ο σκηνοθέτης δηλώνει στο πρόγραμμα ότι τον γοήτευσε
το γεγονός ότι είναι μια από τις μακροβιότερες παραστάσεις
της Ευρώπης, αυτή, μια κωμωδία που γράφτηκε για τραγωδία.
Δεν ξέρω βέβαια, αν αρκεί όλο αυτό για
να μην νιώσει ο θεατής μια κάποια πλήξη σε αρκετά σημεία της
παράστασης. Αξίζει, όμως, να παρακολουθήσει κανείς αυτή τη
παράσταση, για να δει πώς μπορεί να παρασταθεί σήμερα
ένα είδος θεάτρου
που πολλοί
συζητούν ότι ίσως να έχει πεθάνει. Και βέβαια, ο άψογα ασκημένος
θίασος, ο οποίος δίνει ένα καταπληκτικό «ξεκούρδισμα» από την
εμφάνιση του πυροσβέστη και πέρα, όπου όλα εκτροχιάζονται και
η, τέλειας σύμπνοιας με το κείμενο, μουσική, αποτελούν σημαντικά
ατού της παράστασης.
Θέατρο Βικτώρια
ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ
Φαλακρή Τραγουδίστρια
Σκηνοθεσία: Δημήτρης Κομνηνός
Σκηνικά-κοστούμια: Γιώργος Λυντζέρης
Επιμέλεια κίνησης: Πάνος Μεταξόπουλος
Φωτισμοί: Αντώνης Παναγιωτόπουλος
Ερμηνεύουν: Κα Σμιθ: Μαριάννα Λαμπίρη, Κος Σμιθ: Πέτρος Αποστολόπουλος,
Κα Μάρτιν: Άννα Πορφύρη, Κος Μάρτιν: Γιώργος Κατίνας, Μαίρη:
Χριστίνα Δενδρινού, Πυροσβέστης: Ερνέστος Βουτσίνος, Εκφωνητής:
Κώστας Τερζάκης.
Μάρθα Κοσκινά
Η ΦΑΛΑΚΡΗ ΤΡΑΓΟΥΔΙΣΤΡΙΑ