ΘΕΑΤΡΟ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΚΡΙΤΙΚΗ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ

ΣΑΡΑ

ΠΙΣΩ

Ο ΛΕΣΙΝΓΚ ΣΤΟ FAR WEST

Ο πρωτοπόρος των γερμανικών γραμμάτων

 

Ο Γκότχολντ Έφραϊμ Λέσινγκ (1729-1781) σφράγισε με την πολύπλευρη συγγραφική προσωπικότητά του (δημοσιογράφος, δραματουργός, κριτικός) μια ολόκληρη εποχή και θεωρείται ο ιδρυτής της γερμανικής λογοτεχνίας. Χαρακτηριστική της σχέσης του με τη γραφή η παρακάτω φράση: «Τι κρίμα να μην μπορώ να σκεφτώ χωρίς μια πέννα στο χέρι μου!». Ήταν ο πρώτος Γερμανός συγγραφέας (σ.σ. γεννήθηκε στο Κάμεντς της Σαξονίας με σλαβική καταγωγή) ο οποίος κατάφερε να ζήσει κυριολεκτικά από την πέννα του και τα διαφορετικού λογοτεχνικού είδους γραπτά του. Το 1755, χρονιά ορόσημο για την δραματουργική του πορεία, εισήγαγε την αστική τραγωδία στη γερμανική σκηνή, γραμμένη σε πρόζα κι εμπνευσμένη από τη σύγχρονη εποχή, με το έργο «Μις Σάρα Σάμσον». Ο Λέσινγκ γενικότερα υποστήριξε την ανεξαρτησία του καλλιτέχνη απορρίπτοντας τις τρεις αριστοτελικές ενότητες και την παράδοση του γαλλικού δράματος στην γερμανική σκηνική πρακτική. Αντιτάχθηκε στο φορμαλισμό του νεοκλασσικισμού, υμνώντας παράλληλα τη σαιξπηρική ιδιοφυΐα.

Σάρα, μια ερωτοχτυπημένη δεσποινίδα

Η -κατά πολλούς- συναρπαστική αυτή ερωτική τραγωδία τοποθετείται αποκλειστικά στο χώρο της αστικής οικογένειας, ιδιωτικοποιώντας το τραγικό θέμα με μια κλιμακούμενη συναισθηματική έξαρση που προκύπτει πρώτιστα από το διάλογο. Ο Λέσινγκ αντιτάχθηκε έμπρακτα στην ισχύουσα -τότε- άποψη κατά την οποία η πρόκληση οίκτου και τρόμου δικαιώνει το σκοπό της τραγωδίας, με την ηρωική χροιά και τη θεϊκή τάξη πραγμάτων. Τώρα, ο ιδιώτης έχει το λόγο και τα βάσανα ενός κοινωνικά ίσου αστού παρουσιάζονται κατά προτεραιότητα στη θεατρική σκηνή. Τον ενδιαφέρει πλέον η ηθική βελτίωση του κοινού και αυτό επεδίωξε εν προκειμένω παρουσιάζοντας στην ουσία την πρώτη δακρύβρεχτη τραγωδία του Διαφωτισμού, τη «Μις Σάρα Σάμσον». Ο Λέσινγκ παρόλο την υιοθέτηση των ιδεών του προαναφερθέντος κινήματος κάνει εκτεταμένη χρήση της χριστιανικής ιδεολογίας ώστε να μπορέσει στη συνέχεια να της εμφυσήσει μια νέα πνοή. Η τιμωρός θεία τάξη σχετικά με την αμαρτία παραμερίζεται έντεχνα από την τάξη της φύσης, «αντικαθιστώντας» τον Παντοδύναμο, εξ ου και η Σάρα παίρνει μαζί της στον άλλο κόσμο τη γήινη, παθιασμένη αγάπη της για τον Μέλεφοντ. Κυριευμένη από το ανεξέλεγκτο των αισθήσεων δεν πρόκειται να καταδικαστεί από τον Θεό. Συγχωρεί απευθείας η ίδια αντλώντας τη δύναμη από το λυτρωτικό(;) συναίσθημα της αγάπης (ερωτικής και πατρικής) προβάλλοντας το ως θεϊκό!

Άγρια Δύση

Μια ενδιαφέρουσα παράσταση (σ.σ. παρουσιάζεται για πρώτη φορά η συγκεκριμένη τραγωδία του Λέσινγκ στη χώρα μας) σε μια γενναία διασκευή που καθόλου δεν ενοχλεί, από τον σκηνοθέτη Γιάννη Χουβαρδά, αφού μεταφέρει τον δραματουργικό πυρήνα του έργου στη σύγχρονη καθημερινότητα μιας αμείλικτης ανταγωνιστικής κοινωνίας δυτικού τύπου, δίχως να αλλοιώνει τη συγγραφική βούληση. Κάπου στην αμερικανική ενδοχώρα η αστική τραγωδία μετατρέπεται σε ερωτικό δράμα με ορισμένα κωμικά ευτράπελα ή για να ακριβολογούμε το έργο διοχετεύει την ουσία του σε προχωρημένο road-movie, ειδικά διασκευασμένο για το θέατρο! «Ανθρώπινοι χαρακτήρες αναγνωρίσιμοι, πιασμένοι στα δίχτυα του ερωτικού παροξυσμού, παλεύουν με μια μοίρα που μοιάζει ν’απολαμβάνει το μαρτύριό τους. Ο Μέλεφορντ, ένα γοητευτικό ρεμάλι, κλέβει την ενάρετη Σάρα από τον σκληρό και θρησκόληπτο πατέρα της. Εγκαθίστανται σε ένα επαρχιακό μοτέλ, στη μέση του πουθενά, γιορτάζοντας τον έρωτά τους. Εκεί θα συναντηθούν οι παράνομοι εραστές, ο πατέρας Σάμσον με τους ανθρώπους του που εξαπολύει ανθρωποκυνηγητό, η εκδικητική πρώην ερωμένη του Μέλεφορντ, Μάργκοτ με τη μικρή τους κόρη, αλλά και δύο ακόμα χαμένες ψυχές, η ξενοδόχος Χάννα και ο περιπλανώμενος κιθαρίστας Νόρτον. Όλοι παλεύουν για τη ζωή τους, τον έρωτά τους, την ψυχή τους. Μέχρις εσχάτων. Από τα φλεγόμενα συντρίμμια θα ξεπηδήσει στο τέλος, αναπάντεχα, η ελπίδα». Τρία δωμάτια με μεγάλα παράθυρα βρίσκονται σε μετωπική διάταξη με την πλατεία, δημιουργώντας επιμέρους εστίες δράσης, συν ο εξωτερικός διάδρομος των δωματίων που αποτελεί την κυρίως σκηνή και το «θέατρο» μιας ροκ, τελικά, ιστορίας. Ανεπαίσθητη γκροτέσκ διάθεση, αυτό-υπονομευόμενοι ήρωες, λοξή ματιά, εύληπτες αντιστοιχίες, έμφαση στην ερωτική παράνοια των σχέσεων είναι μερικά από τα συνθετικά στοιχεία που συγκροτούν την ακομπλεξάριστη σκηνοθετική ματιά στο κλασσικό κείμενο. Οι ερμηνείες ήσαν καλά επεξεργασμένες από ένα ικανό υποκριτικό δυναμικό με προεξάρχουσα εκείνη της Αμαλίας Μουτούση ως απελπισμένης γυναικός που πέφτει θύμα ερωτικής απιστίας, επιχειρώντας μετά μανίας και μεθοδευμένων κινήσεων να επαναφέρει τον παρεκκλίνοντα σύζυγο πίσω στην οικογενειακή στέγη και δη στην ερημωμένη κλίνη της. Η country ως μοναδική μουσική επιλογή συμπλήρωνε λειτουργικά τη γεωγραφία της δράσης, αποτελώντας ένα ημιαυτόνομο κομμάτι της παράστασης με τη ζωντανή εκτέλεσή της. Χρονικά ξεχειλωμένο το εισαγωγικό βίντεο «Grand Prix» του Stephen Dean παρά τα πολλαπλά σημαινόμενα που αποκάλυπτε εν συνεχεία. Το τελικό βίντεο της 5ης Πράξης (από τον Γ. Χουβαρδά) φανέρωσε μια αισθητική επιτήδευση ενσωματώνοντας μάλλον μονότονα τη σημαντική δυναμική -κατά τ’ άλλα- της χρήσης πολυμέσων στο σύγχρονο, αντισυμβατικό θέατρο.

Ταυτότητα της παράστασης

Θέατρο Αμόρε-Κεντρική Σκηνή

ΣΑΡΑ του Γκότχολντ Έφραϊμ Λέσινγκ
Μετάφραση: Γιώργος Δεπάστας
Σκηνοθεσία: Γιάννης Χουβαρδάς
Σκηνικά: Herbert Murauer
Κοστούμια: Herbert Murauer-Άλκηστης Πουλοπούλου
Φωτισμοί: Λευτέρης Παυλόπουλος.
Ερμηνείες: Νίκος Κουρής (Μέλεφοντ), Αμαλία Μουτούση (Μάργκοτ), Λεονάρδος Μπατής (Νόρτον), Κώστας Μπερικόπουλος (Ουέιτουελ), Άντζελα Μπρούσκου (Χάννα), Γιάννης Νταλιάνης (Ουίλιαμ Σάμσον), Μαρία Σκουλά (Σάρα), Δανάη Κατερίνα (Θέμελη), Ελένη Ψυχογιού (Αραμπέλλα).
Θέατρο: Κεντρική Σκηνή του Θεάτρου Αμόρε
Θεατρικό σχήμα: Θέατρο του Νότου

Δημήτρης Φοινίτσης (http: // theatergoer.blog.com)