12η
νύχτα - ατμόσφαιρα Σεξ-πυρ!
Η θεατρική ομάδα Πόλις, εκ Σύρου ορμώμενη, έχει επιδείξει τόσα χρόνια πολύ αξιόλογες
δουλειές και μια πολύ συνεπή στάση ως προς το αισθαντικό στυλ και
την ιδιαίτερη προσέγγισή της πάνω στο θέατρο. Με θέματα κυρίως
από τη λογοτεχνία αφορμές από τους εκκλησιαστικούς ύμνους και μαρτυρίες,
έχει δώσει ένα άκρως συμπαθητικό στίγμα στον χώρο του θεάτρου από
το 2003 που ξεκίνησε δυναμικά με το «Ούτος είναι ο Αστήρ μου».
Νομίζω πως πρόκειται για μια γυναικεία ματιά πάνω στα πράγματα.
Την ίδια ματιά αποκόμισα και από τη Δωδέκατη Νύχτα,
την πρώτη παράστασή τους που στηρίζεται σε υπάρχον δραματικό έργο
από την παγκόσμια κληρονομιά. Κατ΄ αντιστροφή του σαιξπηρικού κανόνα,
όλοι οι ρόλοι ερμηνεύονται από γυναίκες. Ο δεκαμελής θίασος είναι
διαρκώς επί σκηνής, παίζοντας κι έτσι με τις καταφανείς συμβάσεις
του θεάτρου. Αυτό δηλώνεται από την έναρξη της παράστασης, όπου
οι δέκα ηθοποιοί είναι επί σκηνής κρατώντας τα κοστούμια, τα οποία
θα φορέσουν στη συνέχεια. Τα πρόσωπά της είναι βαμμένα, ενώ τα
σκηνικά είναι σχεδόν ανύπαρκτα: ένα λευκό τελάρο και λευκά πλακάκια
στο δάπεδο, μέσα στα οποία ενδύονται τους χαρακτήρες τους και έξω
από τα οποία περιμένουν να έρθει η σειρά τους να ξαναπαίξουν. Τα
κοστούμια δε, είναι εντελώς θεατρικά, σχεδόν καρναβαλικά. Αρχίζουν
και με ένα θεατρικό παιχνίδι: πρέπει να φτάσουν να μετρήσει όλη
η ομάδα μέχρι το 12, ένας-ένας, χωρίς να μιλήσει κανείς ταυτόχρονα
με τον άλλον. Μόλις το καταφέρουν αρχίζουν να ανταλλάσσουν και
να ενδύονται τα κοστούμια. Δηλώνουν δε και τον ρόλο που αναλαμβάνουν. Τελευταίος και βαρύτερος ρόλος, αυτός του τρελού, του Φέστε,
που κανένας δε θέλει να τον αναλάβει.
Όλα, λοιπόν, είναι ένα παιχνίδι. Και το θέατρο
επισης, μας κάλεσαν κάποιοι άνθρωποι, που τυγχάνει να επαγγέλλονται
ηθοποιοί, σε ένα παιχνίδι τους. Αρχίζουμε με τον κομβικό χαρακτήρα
Βιόλας/ Σεζάριο, ένα ερμαφρόδιτο φύσει και ρόλω από τον Σαίξπηρ,
που εκτός αυτού είναι και δίδυμη με τον χαμένο αδερφό της Σεμπάστιαν.
Η Αιμιλία Βάλβη υποστηρίζει τους δύο ρόλους με επάρκεια, αν και
η υπερβολικά ένρινη φωνή της ενοχλεί πολλές φορές. Γενικά οι ερμηνείες
είναι πολύ καλές, ξεχωρίζουν ιδιαίτερα ο ώριμος Ορσίνο, η καπάτσα
Μαρία, οι δύο μεθυσμένοι κόμηδες, σερ Άντιου και σερ Τόμπυ και
ο πικρός Φέστε. Ο θίασος είναι εμφανώς πολύ δεμένος και η δουλειά
πάνω στους χαρακτήρες έχει φανεί.
Ούτως ή άλλως, δε θα μπορούσε να είναι και αλλιώς,
γιατί η παράσταση έχει μια σαφή γραμμή, σεξο-κεντρική θα την έλεγα.
Ο έρωτας εκδηλώνεται κυρίως ως ανάγκη για σωματική επαφή. Εξαιρείται
ο σοβαρός Ορσίνο και ο α-σεξουαλικός τρελός Φέστε. Η γραμμή αυτή
είναι ό,τι πρέπει για το παιχνίδι των ηθοποιών. Οι ρόλοι αγγίζουν
τα όρια του γκροτέσκου, με αποκορύφωμα τις εξάρσεις του Μαλβόλιο
για την Ολίβια και της Ολίβια για τον Σεζάριο. Η σκηνοθεσία, δηλαδή,
έχει επικεντρωθεί υπερβολικά στην Ιλλιρία ως τόπο του ερωτικού,
σεξουαλικού μάλλον πάθους, κάτι που μπορεί να προκαλεί το γέλιο,
αλλά σε τέτοιο βαθμό καταλήγει ανυπόστατο. Αυτό δε σημαίνει ότι
θα έπρεπε οπωσδήποτε να επικεντρωθεί η σκηνοθέτις στα μηνύματα
του δραματικού κειμένου, αλλά φαίνεται, για παράδειγμα, αστήρικτο
γιατί ο Ορσίνο απέχει από την ερωτική έξαψη των υπολοίπων, αν και
ερωτευμένος τρελά ο ίδιος, ή ακόμα γιατί επιλέχτηκε τα πρόσωπα
του Ορσίνο και την Ολίβια να παραμείνουν άβαφα, σε σύγκριση με
των υπολοίπων, που έχουν σχεδόν face painting. Και κάποιες άλλες σκηνές σεξουαλικού περιεχομένου, όπως για παράδειγμα η αρχική «παρενόχληση»
της Μαρίας προς τον Σερ Άντριου παραμένουν αστήρικτες. Δεν ξέρω
αν αυτός ο σεξουαλικός υπερ-τονισμός έγινε χάριν μοντερνισμού ή
χάριν της αίσθησης ότι δεν θα μπορούσε κάτι αμιγώς σαιξπηρικό να
σταθεί με τα σημερινά κριτήρια έρωτος.
Άλλο ένα πρόβλημα είναι η τελική σκηνή όπου ανταμώνουν
τα χωρισμένα από το ναυάγιο δίδυμα αδέρφια. Αναφέρεται και στο
πρόγραμμα ότι πολλές φορές οι δύο ρόλοι παίζονται από έναν ηθοποιό,
αλλά αυτή η τελευταία σκηνή απαιτεί παραπάνω προσοχή. Διαφορετική
σε ρυθμό από την υπόλοιπη παράσταση, και με ελαφρώς συμπτυγμένο
το κείμενο, βρίσκει τη Βάλβη να προσπαθεί να καλύψει τα φυσικά
κενά που προκύπτουν, δημιουργώντας μια απορία, ένα σάστισμα στο
κοινό. Παραμένει μυστήριο (ίσως και στο κείμενο) πώς ο Ορσίνο συμφωνεί
από τη μια στιγμή στην άλλη να παντρευτεί την Βιόλα. Πικρό και
πολύ όμορφο το τέλος με τον αδικημένο Μαλβόλιο και το πικρό τραγούδι
του Φέστε. Μέσα στην άνθιση του έρωτα, πάντα θα υπάρχουν αγκάθια.
Βέβαια, όλα αυτά δε σημαίνουν ότι η παράσταση
δεν είναι καλά κουρδισμένη και σε γενικές γραμμές συνεπής προς
την πρότασή της. Μένει να δει ο καθένας αν του ταιριάζει αυτή η
πρόταση, η οποία απέχει σε μεγάλο βαθμό από την σαιξπηρική ατμόσφαιρα.
Παρά τις ατέλειες, είναι μια καλή κωμωδία, σε αρκετά σημεία σπαρταριστή
και σίγουρα αξίζει να δει κανείς αυτήν την ατμόσφαιρα παιχνιδιού
και τις καλές ερμηνείες. Εύγε στη θεατρική εταιρεία Πόλις για την
πορεία της!
Ταυτότητα της παράστασης:
Μετάφραση: Χριστίνα Μπάμπου- Παγκουρέλη
Σκηνοθεσία: Ελένη Γεωργοπούλου
Σκηνικά- κοστούμια: Κλαιρ Μπρεΐσγουελ
Κίνηση: Ναταλία Παρθενίου
Μουσική: Θανάσης Βλαβιανός
Φωτισμοί: Λίνος Μεϊντάνης
Διανομή:
Φέστε: Μαρία Τσιμά
Ορσίνο: Αμαλία Τσεκούρα
Βιόλα-Σεμπάστιαν: Αιμιλία Βάλβη
Ολίβια: Ελίτα Κουνάδη
Μαρία: Αννέτα Κοτσαρίδου
Σερ Άντριου Εϊγκιουτσικ: Στέλλα Ράπτη
Σερ Τόμπυ Μπελτς: Ειρήνη Γραμματικοπούλου
Μαλβόλιο: Ειρήνη Τζανετουλάκου
Αντόνιο: Έλενα Λαρίου
Βαλεντάιν: Ιωάννα Ασημακοπούλου
Μουσικός: Θανάσης Βλαβιανός
Θεατρική Εταιρεία Πόλις-Θέατρο του Νέου Κόσμου
Θέατρο του Νέου Κόσμου – Πάνω Χώρος