Θέατρο Info.gr . Τα πάντα για το θέατρο.

Βρικόλακες

στην Κεντρική Σκηνή του Θεατρικού Οργανισμού Κύπρου

Γράφει η Μερόπη Κυριάκου

Κάπου είχα διαβάσει κάποτε για τον Ίψεν πως δυο ειδών εχθρούς αντίκρισε και αντικρίζει. Κατά πρώτον αυτούς που τον κυνήγησαν με λύσσα την εποχή όπου δρούσε, λόγω του πραγματικά φιλελεύθερου του πνεύματος και της ρεαλιστικής αντιμετώπισης των πραγμάτων από μέρους του και κατά δεύτερον αυτούς που σήμερα των θεωρούν «ξεπερασμένο». Η πρώτη τοποθέτηση για το φιλελεύθερο πνεύμα και την ρεαλιστική αντιμετώπιση των καταστάσεων είναι αληθής εφόσον πράγματι ο ίδιος ο Ίψεν υποστήριζε «για να είσαι ποιητής, πρέπει να βλέπεις». Στα έργα του εστίαζε στα άτομα και τις προσωπικές τους ζωές παρουσιάζοντας τις συγκρούσεις και τις υπαρξιακές τους κρίσεις, χρησιμοποιώντας το ιδιωτικό για να φωτίσει από μια κριτική σκοπιά την κοινωνία, αποκαλύπτοντας τη ζωή πίσω από τα προσωπεία.

Τους πρώτους κατά κάποιο τρόπο δικούς μου βρικόλακες τους αντιμετώπισα με την είσοδο μου στην αίθουσα του Δημοτικού Θεάτρου Λευκωσίας. Η προηγούμενη δική σου γνώση, εμπειρία ή ακόμα και αυτή που δανείστηκες, κληρονόμησες από κάποιον άλλο σου δημιουργεί κάποιου είδους προσδοκία ή εντύπωση των πραγμάτων. Έτσι έχοντας υπόψη το έργο ανέμενα αυτή η πρώτη εικόνα να ήταν η θέα ενός συμβατικού αστικού καθιστικού ή τραπεζαρίας. Η έκπληξη ήταν ευχάριστη. Το άκρως συμβολικό σκηνικό του Σταύρου Αντωνόπουλου με την εικαστική προσέγγιση του χώρου και η πρώτη άποψη της κορνίζας γύρο από την σκηνή φανέρωνε την έντονη παράληψη της ρεαλιστικής εικόνας. Σκηνοθέτης και σκηνογράφος αντιμετώπισαν τους Βρικόλακες του Ίψεν κοιτάζοντας πίσω από την ύλη ή καλύτερα αξιοποιώντας την ύλη με τέτοιο τρόπο ούτως ώστε να φανερώνει την ουσία.

Το σκηνικό λειτουργεί προκαταβολικά βάζοντας σε στη διαδικασία να δέχεσαι, να αντιλαμβάνεσαι αλλά και να αναλύεις τον συμβολισμό. Ο συμβολικός χαρακτήρας της εικόνας παραπέμπει άμεσα στο συμβολικό περιεχόμενο του λόγου του έργου αλλά πέραν της παραπομπής το στηρίζει και το υποβοηθά στη μεταφορά του μηνύματος. Η φθορά έντονη στο χώρο, στους τοίχους του σπιτιού, στην εικόνα. Το περίβλημα άρρωστο, νεκρό αλλά το περιεχόμενο του ο άνθρωπος το μόνο ζωντανό και το μόνο αληθινό. Το λευκό χρώμα στο σκηνικό προσδίδει ουδετερότητα στο χώρο κάνοντας πιο έντονο το περιεχόμενο του λόγου. Λευκά στο εξωτερικό τους και τα αντικείμενα καθώς και τα βιβλία τα οποία όμως στο εσωτερικό φυλάσσουν και μεταφέρουν τη γνώση, τις ιδέες, στην προκείμενη περίπτωση της κυρίας Άλβινγκ και ως εκ τούτου όλων αυτών που η ίδια αντιπροσωπεύει. Η σκάλα, η κλίμακα, όπως και η πλοκή του έργου κλιμακωτή. Οδηγεί σκαλί-σκαλί στην κορυφή, στην κορύφωση, στην αδιέξοδη κατάσταση. Το γκρίζο δίνει την εντύπωση της σκιάς με μόνη εξαίρεση το έντονο χρώμα του φορέματος της κυρίας Άλβινγκ, έντονο και ζωντανό όπως η παρουσία και οι απόψεις της.
Το λευκό γίνεται εντονότερο στην τελική σκηνή κάνοντας ακόμα πιο δυνατή την εντύπωση της ασθένειας αλλά και το πέπλο που εμφανίζεται και αυτό χρώματος λευκού, θα έλεγα πως θύμιζε φύλλο χαρτιού με το κόκκινο βέλος σαν στυλό να γράφει την τραγική μοίρα των ηρώων, την καταδικασμένη και τελεσίδικη.
Η σκηνοθετική άποψη με την οποία ο Γιάννης Ιορδανίδης αντιμετώπισε τους Βρικόλακες δίνει την ευκαιρία να φανεί η διαχρονικότητα του έργου που αν και γραμμένο το 1881 εν έτη 2008 μπορεί να θεωρηθεί επίκαιρο αφού η θεματολογία του εύκολα αναπροσαρμόζεται σε καίρια ζητήματα της εποχής. Οι σχέσεις παιδιού και γονέων, η συζυγική πίστη και τι αυτό σημαίνει τελικά, ο συμβιβασμός, ο ρόλος που η εκκλησία διαδραματίζει στα διάφορα κοινωνικά ζητήματα, η αιμομιξία, η ευθανασία δεν είναι καταστάσεις ξεπερασμένες αλλά ακόμα και η αρρώστια, τότε η σύφιλη σήμερα το AIDS είναι κάτι το υπαρκτό και αληθινό. Χωρίς να προσδιορίσει το χρόνο μέσα στον οποίο λειτουργούν και υπάρχουν οι ήρωες του κατάφερε να δώσει το απαιτούμενο βάρος, βάθος και την ευκαιρία να αποδοθεί το ουσιαστικό χωρίς να μένει κάποιος στην επιφάνεια των όσων παρακολουθεί.

Τα δρώμενα φανερώνουν, ξεσκεπάζουν, ανοίγουν τη πόρτα στους Βρικόλακες, στους Βρικόλακες που όπως η ίδια η κυρία Άλβινγκ αναφέρει κάποια στιγμή, δεν είναι άλλοι από τις νεκρές προλήψεις, τις γνώμες και τις πεποιθήσεις που κληρονομούμε από τους πατέρες μας. Μια κληρονομιά που προέρχεται από τους νεκρούς, μεταφέρεται, υπάρχει και καθορίζει την ζωή των ζωντανών με χείριστη εξέλιξη το να την καταδικάζει.

Πρόκειται για ένα νατουραλιστικό έργο αφού η συμπεριφορά των χαρακτήρων ρυθμίζεται από τους παράγοντες της κληρονομικότητας και του περιβάλλοντος, με αποτέλεσμα οι ήρωες να δρουν με βάση τα εσωτερικά τους ένστικτα υπό την επίδραση των κοινωνικών και οικονομικών συνθηκών. Η πραγματικότητα αποδίδεται λεπτομερώς ακόμα και σε σκηνές ιδιαίτερα βίαιες όπως και για το τραγικό τέλος όπου ο ήρωας συνήθως οδηγείται στην καταστροφή.

Οι ήρωες στους Βρικόλακες ως σαν σε αρχαία τραγωδία ξεφεύγουν από την εσωτερική αναζήτηση της αλήθειας, παρασύρονται από τη σταδιακή διαρροή των πληροφοριών και φτάνουν στην κορύφωση του δράματος όταν αποκαλύπτεται η αλήθεια σχετικά με το παρελθόν.

Η πρώτη σκηνή με τους πρώτους διαλόγους στην παράσταση μεταξύ Ρεγγίνας-Χριστίνας Χριστόφια και του Γιάκομπ Έγκστραντ-Αντρέας Βασιλείου, Ρεγγίνας και Πάστορα Μάντερς-Γιώργου Μουαϊμη όπως επίσης Πάστορα Μάντερς και Κυρίας Άλβινγκ-Δέσποινα Μπεμπεδέλη αν και δεν στερούνται περιεχομένου ίσως λόγω της πρώτης προσπάθειας να καθοριστεί το πλαίσιο μέσα στο οποίο δρουν οι ήρωες είναι πιο “ήπιοι” πράγμα όμως που ανατρέπεται σύντομα και έτσι σημασία περιεχομένου του λόγου και συντελεστές αποδίδουν σαφώς καλύτερα.

Η ερμηνεία της Δέσποινας Μπεμπεδέλη ως προοδευτικής προς τις ιδέες και τις απόψεις αλλά και ως τραγικής μάνας ήταν ιδιαίτερα ξεχωριστή και ο τρόπος με τον οποίο ο Γιάννης Ιορδανίδης την σκηνοθέτησε δεν αφήνει το περιθώριο, παρόλο που μπορεί να μην σε βρίσκει καθ’ όλα σύμφωνο, να κρίνεις την συμπεριφορά, τις απόψεις, τις ιδέες και τις πράξεις της κυρίας Άλβινγκ ακόμα και στην τελική σκηνή όπου η ανθρώπινη διάσταση έρχεται σε σύγκρουση με την ηθική.
Τις εντυπώσεις κέρδισε ο νεαρός Ορέστης Σοφοκλέους που αν και συμμετείχε σε αρκετές παραγωγές του Οργανισμού μέχρι στιγμής, με αυτή την τελευταία του δόθηκε η ευκαιρία να δείξει άλλη μια πτυχή του ερμηνευτικού του ταλέντου καταφέρνοντας να αποδώσει τα μέγιστα στην ιδιαίτερα δύσκολη εκείνη τελική σκηνή όπου ο Όσβαλντ ο χαρακτήρας τον οποίο υποδύεται βιώνει ουσιαστικά τις συνέπειες της κληρονομιάς του.

Η μουσική της παράστασης είναι του Δημήτρη Ζαχαρίου, το video art της Νικολέτας Καλαθά, η ζωγραφική εκτέλεση του σκηνικού της Μελίτας Κούτα και του Χάρη Καυκαρίδη και ο σχεδιασμός των φωτισμών της Καρολίνας Σπύρου.
Τακτικές παραστάσεις του έργου δίδονται στο Δημοτικό Θέατρο Λευκωσίας μέχρι τα μέσα Μαΐου.

Το ανέβασμα αυτής της παράστασης από το Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου σημαδεύεται με τρεις επιστροφές. Πρώτη είναι αυτή του σκηνοθέτη της παράσταση, Γιάννη Ιορδανίδης που συνεργάζεται με τον Θ.Ο.Κ αφού προηγήθηκα άλλες τρεις επιτυχείς παραγωγές κατά το παρελθόν. Δεύτερη είναι αυτή της Δέσποινας Μπεμπεδέλη η οποία συνεργάζεται ξανά με τον Οργανισμό για αυτή την παραγωγή, μετά από 13 χρόνια και τέλος το ανέβασμα του έργου και πάλι στη σκηνή του Δημοτικού Θεάτρου Λευκωσίας μετά από 35 χρόνια.

Η Μερόπη Κυριάκου είναι Πολιτιστικός Συντάκτης της καθημερινής Κυπριακής εφημερίδας. «Αλήθεια»

ΒΡΙΚΟΛΑΚΕΣ

Το www.theaterinfo.gr είναι ένα website αφιερωμένο στο θέατρο. Τα πάντα για το ελληνικό και το παγκόσμιο θέατρο, μια δημιουργία του www.internetinfo.gr.

INTERNETINFO © ΘΕΑΤΡΟ INFO.GR